JAKUB ZDEJSZY: Zapomnienie / Optyka pamięci

Śląski Teatr Lalki i Aktora Ateneum zaprasza w piątek, 25 września 2026 o godz. 18.00 do Galerii Ateneum przy ul. 3 Maja 25 na wernisaż Jakuba Zdejszego Zapomnienie / Optyka pamięci.

Wystawę można będzie oglądać do 29 października.

Jakub Zdejszy, prof. Akademii Śląskiej — artysta sztuk wizualnych, grafik, pedagog akademicki i kurator, urodzony w 1987 roku w Olkuszu. Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach, gdzie w 2013 obronił z wyróżnieniem dyplom magisterski w pracowni sitodruku prof. Waldemara Węgrzyna. W 2019 uzyskał stopień doktora sztuki, a w 2024 — doktora habilitowanego w dziedzinie sztuki.

W swojej twórczości koncentruje się przede wszystkim na grafice warsztatowej, sitodruku i rysunku. Jego prace prezentowane były na licznych wystawach indywidualnych i zbiorowych w Polsce oraz za granicą, m.in. w Japonii, Serbii, Armenii, Niemczech, Francji, Hiszpanii, Turcji, Rumunii i Stanach Zjednoczonych.

Jest laureatem wielu nagród i wyróżnień, w tym Grand Prize na 6. Międzynarodowym Biennale Sitodruku w Tokio (2017), Nagrody dla Zagranicznego Autora na Small Forms Biennial w Pleven (2020), Nagrody Prezydenta Miasta Katowice (2020), II Nagrody na Międzynarodowym Biennale Miniatury w Częstochowie (2020), wyróżnienia honorowego Arte Grafica Italiana (2021) oraz nagrody w kategorii miniatury i ekslibrisu na International Printmaking Biennial Čačak w Serbii (2024). Stypendysta Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Prowadzi również działalność kuratorską — był m.in. kuratorem międzynarodowej wystawy Człowiek zagubiony, inaugurującej Międzynarodowe Triennale Grafiki w Krakowie 2024.

Jest członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków Okręgu Krakowskiego oraz Stowarzyszenia Międzynarodowe Triennale Grafiki w Krakowie. Jego prace znajdują się w zbiorach muzealnych, instytucjonalnych i prywatnych w Polsce oraz za granicą.

O swojej wystawie artysta pisze:

Cykl prac graficznych „Zapomnienie / Optyka pamięci” to refleksja nad pamięcią, przemijaniem i nieuchronnym procesem zanikania ludzkich wspomnień. Punktem wyjścia dla artysty są anonimowe fotografie z XX wieku, przedstawiające ludzi, których historie zostały utracone wraz z upływem czasu. Dawne portrety, pozbawione kontekstu i indywidualnej tożsamości, stają się symbolem uniwersalnego doświadczenia przemijania oraz pytania o to, co pozostaje po człowieku, gdy pamięć o nim stopniowo zanika.

Cykl składa się z 80 grafik wykonanych w technice sitodruku. Artysta świadomie wykorzystuje monochromatyczną kolorystykę, operując czernią i odcieniami szarości, aby podkreślić atmosferę tajemnicy, nieobecności i utraty. Charakterystycznym elementem prac są wielowarstwowe kompozycje, kolaże, rozmycia, przedarcia, spękania oraz powtórzenia motywów, które symbolizują sposób funkcjonowania ludzkiej pamięci – jej nieustanne przekształcanie, zacieranie i fragmentaryczność. Formalne zabiegi nie tylko budują przestrzeń wizualną, ale także odzwierciedlają proces zapominania, w którym wspomnienia stopniowo tracą swoją wyrazistość.

„Zapomnienie / Optyka pamięci” nie jest jedynie opowieścią o utracie pamięci, lecz także próbą ocalenia śladów ludzkiej obecności. Poprzez przekształcanie archiwalnych fotografii w graficzne obrazy artysta nadaje anonimowym postaciom nowe znaczenie, tworząc poetycką narrację o kruchości ludzkiego istnienia. Cykl zachęca odbiorcę do refleksji nad własną pamięcią, przemijaniem oraz rolą obrazów w zachowywaniu historii, które mimo upływu czasu nadal mogą wywoływać emocje i prowokować do zadawania pytań o sens ludzkiej egzystencji.